Radyasyon Etkileri Biyolojik Etkileri
22 Haziran 2024

Radyasyon Etkileri Biyolojik Etkileri

Radyasyonun Etkileri

Radyasyon etkileri, maddenin en küçük yapı taşı olan atomdan ileri gelir. Atom, proton ve nötronlardan meydana gelen bir çekirdek ve çekirdeğin etrafında dönen elektronlardan oluşur. Eğer herhangi bir maddenin atom çekirdeğindeki nötron sayısı proton sayısından fazla ise çekirdekte istikrarsızlık meydana gelir ve fazla nötronlar parçalanır. Bu parçalanma sırasında alfa, beta, gama adı verilen ve çıplak gözle görülemeyen ışınlar yayılır. Bu ışınlara "radyasyon" denir.

Maalesef son zamanlarda doğal ya da teknolojik gelişmeler sonucu üretilen birçok cihaz radyasyon yaymaktadır. Radyasyon yayan bu maddelere "ışın etkin madde" denir. Biz farkında olmadan organlarımız ve dokularımız sık sık bu radyasyonla etkileşime girmektedir. Bu etkileşim bazen gözle görülür durumlarda varken, bazen de hiç haberimiz olmadan vücudumuzu etkileyebilir. Radyasyon, dalga, elektron veya foton adı verilen enerji paketleri ile yayılan enerjidir ve her daim doğada var olan, birlikte yaşadığımız bir olgudur. Radyo ve televizyon iletişimini mümkün kılan radyo dalgaları, endüstride kullanılan x-ışınları ve güneş ışınları gündelik hayatımızda alışmış olduğumuz radyasyon çeşitleridir. Radyasyon ilk çağlardan beri vardır fakat insanlığın radyasyonu keşfetmesi 1896'da Fransız fizikçi Henri Becquerel'in uranyum tuzunun ışınlar yaydığını fark etmesiyle gerçekleşmiştir. Teknolojinin ve endüstrinin gelişmesiyle de uranyum elementi kullanılmaya başlanmış ve radyasyonun etkileri gitgide artmıştır.

Radyasyonun Biyolojik Etkileri Nelerdir?

Radyasyonun insan sağlığı üzerinde yaratabileceği etkiler uzun zamandır bilinmektedir. Bu etkilerin bazıları:
  • Radyasyon yanıkları
  • Kanser
  • Gelecek nesillerdeki genetik bozukluklar
Hatta çok büyük miktarlarda radyasyon dozuna maruz kalınması halinde ani ölümler bile görülebilir.

Erken Etkiler

Çok yüksek dozlarda radyasyon, birkaç saat veya birkaç hafta içinde sağlık üzerinde zararlı etkiler yaratabilir. Bu tür etkiler, radyasyona maruz kalınmasından kısa bir süre sonra görüldüğü için "Erken Etkiler" olarak adlandırılır. Erken etkiler, bunaltıcı olabilen radyasyon yanıkları ve radyasyon hastalıklarıdır. Bir veya iki gün içinde toplam 6 Sv doza maruz kalan gözlerde de bazı hasarlar meydana gelebilir. Bu dozda, göz lensleri berraklığını kaybeder ve bulanıklaşmaya başlar. Bu durum "katarakt" olarak adlandırılır. Vücudun herhangi bir yerinde bir defada alınan doz 10 Sv'i aştığında, 2. derece yanıkların sonuçlarına benzeyen önemli doku hasarları meydana gelir.

Ertelenmiş Etkiler

Radyasyon yanıkları ve hastalıklarına sebep olacak kadar yüksek dozlarda ışınlamalara maruz kalma olayları nadiren görülmektedir. Ülkemizde de bugüne kadar önemli bir yaralanma veya ölümle sonuçlanan herhangi bir olay görülmemekle beraber bilinçsizlik ve ihmal sonucu olan kazalarda birkaç küçük radyasyon yanığı vakası tespit edilmiştir. Ne var ki, düşük dozların etkileri yıllar sonra ortaya çıkabilir. Bu etkiler, ışınlamaya maruz kalan kişinin kansere yakalanması veya çocuklarında genetik bozukluklar şeklinde kendini gösterir. Radyasyonun etkileri zamanla ortaya çıkmaktadır. Geçmişte yapılmış olan nükleer silah denemelerinden dolayı ışın etkin maddelerle yüklü toz bulutları, atmosferin yüksek tabakalarına ve stratosfere yerleşerek, ışın etkin yağışlar şeklinde yavaş yavaş yeryüzüne iner ve çevrenin, özellikle yüzeysel suların kirlenmesine sebep olur. Radyasyonun çevreye zararları sınır tanımaksızın yayılmakta ve kilometrelerce öteye etki etmektedir. En basit örnekle, Ukrayna'daki Çernobil kazası sadece Ukrayna'da meydana gelen bir talihsiz kaza olarak kalmamış, birçok bölgeyi olduğu gibi Karadeniz bölgesini de etkilemiştir.

Sizden Gelen Sorular / Yorumlar

İlk soruyu siz sormak istermisiniz?

Soru Sor / Yorum Yap

şifre

Çok Okunanlar

Haber Bülteni

Popüler İçerik

Radyoterapi Radyasyon Yayar mı?

Radyoterapi Radyasyon Yayar mı?

Akut Radyasyon Sendromu Belirtileri ve Tedavisi

Akut Radyasyon Sendromu Belirtileri ve Tedavisi

Vücuttaki Radyasyon Nasıl Atılır?

Vücuttaki Radyasyon Nasıl Atılır?

Tomografi Radyasyon Riskleri ve Sonrası

Tomografi Radyasyon Riskleri ve Sonrası

Radyasyonun Bebeğe Zararları

Radyasyonun Bebeğe Zararları

Güncel

Radyasyon Çeken Bitkiler

Radyasyon Çeken Bitkiler

Güncel

Emar Radyasyon

Emar Radyasyon

Güncel

Doğal Radyasyon Nedir?

Doğal Radyasyon Nedir?

Radyasyon Alan Kişi Ne Yapmalı?

Radyasyon Alan Kişi Ne Yapmalı?

Radyasyon Işınlarının Zararları

Radyasyon Işınlarının Zararları

Radyasyon Fiziği ve Özellikleri

Radyasyon Fiziği ve Özellikleri

Kaya Tuzu Radyasyon Radyasyon Atmak İçin Kür

Kaya Tuzu Radyasyon Radyasyon Atmak İçin Kür

Mr Da Radyasyon Var mı?

Mr Da Radyasyon Var mı?

Radyasyon Kirliliği ve Korunma Yolları

Radyasyon Kirliliği ve Korunma Yolları

Röntgen Radyasyon

Röntgen Radyasyon

Fön Makinesi Radyasyon Yayar mı?

Fön Makinesi Radyasyon Yayar mı?

Radyasyon Değerleri?

Radyasyon Değerleri?

Radyasyon Güvenliği Yönetmeliği

Radyasyon Güvenliği Yönetmeliği

Radyasyon Zararları ve Korunma Yolları

Radyasyon Zararları ve Korunma Yolları

İyonize Radyasyon Türleri ve Özellikleri

İyonize Radyasyon Türleri ve Özellikleri

Radyasyon Birimi

Radyasyon Birimi

Radyasyon Hastalığı Belirtileri ve Tedavisi

Radyasyon Hastalığı Belirtileri ve Tedavisi

Gebelikte Radyasyon Belirtileri ve Tedavisi

Gebelikte Radyasyon Belirtileri ve Tedavisi

Kaktüs Radyasyon Nedir?

Kaktüs Radyasyon Nedir?

Radyasyonun Etkileri ve Zararları

Radyasyonun Etkileri ve Zararları

İyonlaştırıcı Radyasyon Nedir?

İyonlaştırıcı Radyasyon Nedir?